Dom pasywny
Domy pasywne to absolutna nowość na polskim rynku. Nie ma na świecie lepszego standardu domu mieszkalnego jak standard domu pasywnego. Dom pasywny to jest taki budynek, który ma bardzo dokładnie zdefiniowane zapotrzebowanie na ciepło w skali roku. Przy zupełnie normalnym sposobie życia i codziennego zachowania mieszkańców dom pasywny potrzebuje ok. 1,5 litra oleju opałowego lub 1,5 m3 gazu ziemnego na m2 powierzchni budynku na rok. Odpowiada to ok. 15 kWh, czyli współczynnik zapotrzebowania na ciepło Eo = 15 kWh/m2/rok. Oznacza to, że normowe zapotrzebowanie na ciepło w domu pasywnym jest nawet dziesięciokrotnie mniejsze niż w domach obecnie budowanych w Polsce, a co za tym idzie rachunki za gaz lub inny nośnik energii są tu ok. 10 razy mniejsze. Dla porównania współczynnik Eo dla domów energooszczędnych wynosi Eo = 50 kWh/m2/rok. Jeśli natomiast dom jest źle ocieplony (wadliwa izolacja ścian, fundamentu, stropu, mostki termiczne), to ten współczynnik może wynosić nawet Eo = 120-150 kWh/m2/rok.
Aby uzyskać taką energooszczędność dom pasywny musi spełniać kilka podstawowych warunków:
- musi być otwarty na południe, aby zapewnić jak największy dostęp słońca do wnętrza domu (ma tutaj znaczenie ilość i powierzchnia okien na elewacji południowej domu). Poza tym okna pasywne działają jak słoneczne kolektory, które wpuszczają energię słoneczną do domu. Okna pasywne składają się z trzech szyb i dodatkowo ocieplonej ramy. Wysokiej klasy okna pasywne w zimie więcej energii wpuszczają do budynku, niż oddają. Trzeba pamiętać, aby domu od strony południowej nie przysłaniały pagórki, czy wysokie drzewa,
- musi być doskonale ocieplony poprzez zwiększenie grubości izolacji (min. 30 cm ocieplenia) płyty fundamentowej, ścian i dachu - współczynnik przenikania dla przegród zewnętrznych powinien wynosić ≤ 0,15 W (m2K),
- musi mieć maksymalnie zredukowane mostki termiczne, Ψzewnątrz ≤ 0,01 W/(mk) dla wszystkich detali połączeniowych,
- musi być doskonale szczelny,
- musi mieć zwartą, kompaktową budowę,
- musi mieć doskonałe, ciepłe, trzyszybowe okna i dodatkowo ocieplone ramy okna o dwukrotnie większej grubości, współczynnik U dla ramy i szyby maksymalnie 0,80 W/k2K,
- musi mieć doskonałą mechaniczną wentylację z odzyskiem ciepła (rekuperator) 80-90%, ściany nie mogą mieć niższej temperatury niż 17° C, przy założeniu, że temperatura wynosi -10° C na zewnątrz i +20° C wewnątrz budynku,
- łączne zapotrzebowanie na tzw. energię pierwotną wraz z zapotrzebowaniem na energię elektryczną nie może być większe niż 120 kWh/m2/rok.
Rekuperator – „odzyskiwacz ciepła” w domu.
Domy pasywne muszą posiadać wysokiej klasy rekuperator z maksymalnie dużym odzyskiem ciepła. Rekuperator to rodzaj wymiennika ciepła. Jego działanie polega na przekazywaniu energii z jednego medium do innego. Rekuperator to inaczej mówiąc „odzyskiwacz” - pobiera on powietrze z wc, łazienki, kuchni, czy pralni i ciepło, które jest zawarte w tym powietrzu jest wykorzystane po to, żeby świeżo pobrane powietrze z zewnątrz ogrzać i następnie doprowadzić do pomieszczeń mieszkalnych i sypialnych.
Co zapewnia rekuperator:
- świeże powietrze o każdej porze dnia i nocy,
- zanieczyszczone i nieświeże powietrze jest transportowane na zewnątrz, a świeże powietrze po filtracji do wewnątrz,
- przefiltrowane powietrze dostarczane jest do pomieszczeń mieszkalnych w przyjemnej temperaturze,
- nie ma przeciągów, powietrze dostarczane do pomieszczeń odznacza się bardzo niską szybkością nawiewu,
- dzięki rekuperatorowi można dodatkowo zaoszczędzić ok. 30 % energii cieplnej w stosunku do domu bez rekuperatora.
Dobry projektant domu pasywnego musi optymalizować, zwiększać zyski cieplne i zarazem redukować w maksymalny sposób straty cieplne. Decyduje również bardzo dokładne wykonanie detali. Dom pasywny jest tak przemyślany, projektowany i wykonany, a zapotrzebowanie na ciepło jest tak niskie, że podgrzewając lekko stale cyrkulujące powietrze w systemie wentylacyjnym domu możemy uzyskać pełne pokrycie zapotrzebowania na ciepło.
A w jaki sposób uzyskuje się ciepło w domu pasywnym:
- poprzez tzw. zyski zewnętrze czyli ciepło, które wytwarza i oddaje sam człowiek,
- poprzez ciepło powstałe przy gotowaniu,
- poprzez ciepło, które emitują żarówki, telewizor, komputery i inny sprzęt AGD,
- poprzez ciepło pasywne uzyskane przez duże połacie okienne skierowane na południe.
Z tego wynika, że w domu pasywnym pasywne jest ogrzewanie – ponieważ taki dom ogrzewa się poprzez wewnętrzne zyski cieplne i potrzebuje on tylko minimalne, dodatkowe ocieplenie w dniach, kiedy temperatura spada do -20° C. Warunkiem do tego, żeby tak się stało jest doskonałe ocieplenie domu i efektywne odzyski ciepła. Ciepło zostaje w domu i nie musi być aktywnie doprowadzane z zewnątrz.
Rodzaje ogrzewania w domu pasywnym
Można bez problemu ogrzać dom kotłem gazowym, czy olejowym, można też zastosować różnego rodzaju pompy ciepła, wysokosprawnościowe kondensacyjne piece gazowe, kominki z płaszczem wodnym, kominki na pelety oraz panele solarne, chociaż te ostatnie wcale nie muszą być zastosowane w domu pasywnym. Często o zastosowaniu danego źródła lub nośnika energii decyduje rachunek ekonomiczny lub/i upodobania inwestora.
Technologia budowy domu pasywnego
Nie ma kompletnie znaczenia czy wykonamy dom z cegły ceramicznej, pustaka, silikatu, pianobetonu, betonu z keramzytem czy w konstrukcji prefabrykowanego domu gotowego. Jedyne, co jest ważne, to jakość wykonania oraz zgodność z wysokimi parametrami, których wymaga dom pasywny. W Szwecji, Austrii i Niemczech ok. 70% domów pasywnych wykonuje się na bazie różnych konstrukcji nośnych wykonanych z drewna, ponieważ uważa się i słusznie, że drewno jest najbardziej ekologicznym materiałem idealnie pasującym do domów pasywnych.